در کتاب شریف نجم الثاقب 182 نام را برای حضرت نام برده اند و برخی دیگر از جمله آقای به نیا تا 313 نام و برخی 600 نام را برای آن حضرت عنوان کرده اند.
در دعای ندبه بیش از50 نام، در قرآن حدود 30 نام و در زیارت آل یاسین و در سایر ادعیه که در مورد وجود مقدس امام عصر صلوات الله علیه است، نام های آن حضرت ذکر شده است.
برای مثال در زیارت آل یاسین می توان به این اسامی اشاره کرد: ناصر، مقدم، بقیه الله، حجه الله، وعد الله، باب الله و المامول.
همچنین الفاظ و اسامی حضرت در قرآن بکار رفته است مثل سوره اسرا آیه 33:
وَلاَ تَقْتُلُواْ النَّفْسَ الَّتِی حَرَّمَ اللّهُ إِلاَّ بِالحَقِّ وَمَن قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِیِّهِ سُلْطَانًا فَلاَ یُسْرِف فِّی الْقَتْلِ إِنَّهُ کَانَ مَنْصُورًاو یا در سوره هود آیه 86 اینگونه می خوانیم:
و کسى را که خدا کشتنش را حرام کرده [و به جانش حرمت نهاده] جز به حق نکشید، و هر کس مظلوم [و به ناحق] کشته شود، براى وارثش تسلّطى بر قاتل [جهت خونخواهى، دیه و عفو] قرار داده ایم، پس وارث مقتول نباید در کشتن زیاده روى کند. زیرا او [با قوانین صحیح و درستى چون دیه و قصاص] مورد حمایت قرار گرفته است.
کلمه «منصور» نام مقدس امام عصر علیه السلام می باشد.
بَقِیَّةُ اللّهِ خَیْرٌ لَّکُمْ إِن کُنتُم مُّؤْمِنِینَ وَمَا أَنَاْ عَلَیْکُم بِحَفِیظ
آنچه خدا باقى می گذارد، براى شما بهتر است اگر مؤمن باشید، و من بر شما نگهبان نیستم.
کنیه حضرت «ابوالقاسم» است. ابوالقاسم در عرب یعنی پدر قاسم! معلوم نیست که حضرت بچه داشته باشند، اما مثلاً از وقتی امام صادق به دنیا می آیند کنیه ایشان ابوعبدالله می شود و یا ام سلمه و یا.... در واقع اعراب از وقتی که فرزند به دنیا می آید برای او کنیه می گذارند. این یک سنت اسلامی است و خیلی مربوط به فرزندان آن فرد نیست.
معروف ترین لقب آن حضرت«مهدی» است. اهل سنت هم به این اسم می شناسند. مهدی اسم مفعول است. به معنی هدایت یافته. از امام باقر علیه السلام سوال می شود:(بحار الانوار ج 51 ص 29 و 30 ح 2) مهدی یعنی چه و چرا حضرت مهدی نامیده شده است؟
فَإِنَّمَا سُمِّیَ الْمَهْدِیَّ لِأَنَّهُ یُهْدَى لِأَمْرٍ خَفِیٍّ یَسْتَخْرِجُ التَّوْرَاةَ وَ سَائِرَ کُتُبِ اللَّهِ مِنْ غَارٍ بِأَنْطَاکِیَّةَ فَیَحْکُمُ بَیْنَ أَهْلِ التَّوْرَاةِ بِالتَّوْرَاةِ وَ بَیْنَ أَهْلِ الْإِنْجِیلِ بِالْإِنْجِیلِ وَ بَیْنَ أَهْلِ الزَّبُورِ بِالزَّبُورِ وَ بَیْنَ أَهْلِ الْفُرْقَانِ بِالْفُرْقَانِ وَ تُجْمَعُ إِلَیْهِ أَمْوَالُ الدُّنْیَا کُلُّهَا مَا فِی بَطْنِ الْأَرْضِ وَ ظَهْرِهَا ظَهْرِهَا فَیَقُولُ لِلنَّاسِ تَعَالَوْا إِلَى مَا قَطَعْتُمْ فِیهِ الْأَرْحَامَ وَ سَفَکْتُمْ فِیهِ الدِّمَاءَ وَ رَکِبْتُمْ فِیهِ مَحَارِمَ اللَّهِ فَیُعْطِی شَیْئاً لَمْ یُعْطِ أَحَدٌ کَانَ قَبْلَهُ قَالَ وَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص هُوَ رَجُلٌ مِنِّی اسْمُهُ کَاسْمِی یَحْفَظُنِی اللَّهُ فِیهِ وَ یَعْمَلُ بِسُنَّتِی یَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا وَ نُوراً بَعْدَ مَا تَمْتَلِئُ ظُلْماً وَ جَوْراً وَ سُوءاً
آن حضرت را مهدی نام نهادند از آن جهت که ایشان یارانشان را هدایت می کنند به چیزی که پنهان شده، و خارج می کند اصل کتب تورات و انجیل و فرقان وسایر کتب تحریف شده را از غاری در انطاکیه (استامبول کنونی ) تمام احوال دنیا به دست حضرت می رسد. چه آنهایی که ظاهر است و چه آنهایی که مخفی است. و آن حضرت اموال را بین مردم تقسیم می کند و می فرمایند بیاید این ها را بگیرید، این ها اموالی است که بخاطر آن قطع رحم کردید و خون ریختید وحرام خدا را انجام داده اید. پیامبر اکرم اینگونه می فرمایند: او از ماست، اسمش اسم من است و خدا سنت مرا و دین مرا با او حفظ می کند. او به سنت من عمل می کند و زمین را پر از عدل و داد می کند، بعد از اینکه از ظلم و جور پر شده باشد.
آقای صافی گلپایگانی در کتاب منتخب الاثر 1294 حدیث در باره ایشان جمع آوری کرده اند.
معروف ترین این القاب «القائم» است که حضرت رضا علیه السلام با شنیدن این نام می ایستادند، دست خود را بر سر می گذاشتند و می فرمودند: الهم عجل فرجه و سهل مخرجه.
در کتاب کفایة الأثر - الخزاز القمی ص 283 اینگونه آمده:
حدثنا محمد بن علی، قال حدثنا عبد الواحد بن محمد بن عبدوس العطار، قال حدثنا علی بن محمد بن قتیبة النیشابوری، قال حدثنا حمدان بن سلیمان، قال حدثنا الصقر بن أبی دلف، قال: سمعت أبا جعفر محمد بن علی بن موسى الرضا علیه السلام یقول: الإمام بعدی ابنی علی، أمره أمری وقوله قولی وطاعته طاعتی، والإمام بعده ابنه الحسن أمره أمر أبیه وقوله قول أبیه وطاعته طاعة أبیه. ثم سکت فقلت له: یا بن رسول الله فمن الإمام بعد الحسن؟ فبکى علیه السلام بکاءا شدیدا ثم قال: إن بعد الحسن ابنه القائم بالحق المنتظر. فقلت له: یا ابن رسول الله ولم سمی القائم ؟ قال: لأنه یقوم بعد موت ذکره وارتداد أکثر القائلین بإمامته. فقلت له: ولم سمی المنتظر ؟ قال: لأن له غیبة یکثر أیامها ویطول أمدها، فینتظر خروجه المخلصون وینکره المرتابون ویستهزئ به الجاهدون.
سمی القائمُ قائماً لِاَ نَّه یقوم بعد موت ذکره و ارتداد اکثر القائلین بامامته
این حضرت قائم نامیده شدند به این خاطر که وقتی یاد آن حضرت از خاصره ها محو می شود ظهور می کنند و زمانی است که اکثر قائلین به امامتش از او برگشتند. یعنی اکثر شیعیان و نه یهودیان و مسیحیان!
از القاب دیگر حضرت «المامول»، که در زیارت آل یس آمده یعنی کسی که نسبت به او امل (آرزو ) وجود دارد. المُاّمّل یعنی آرزو شده، دیگر لقب ایشان «المنتظر» است، یعنی کسی که به انتظارش هستند و غیبتی دارد که آن غیبت طولانی شده است. لقب دیگر «المَوتور» به معنی کسی که عزیزش را کشته اند (امام حسین علیه السلام و فرزندان آن حضرت.) لقب دیگر ایشان که سرلوحه این نوشتار هم می باشد، «المضطر» است به معنی کسی که خداوند به اضطرارش پاسخ می دهد در روزی که پرده خانه کعبه را می گیرد و آیه اضطرار را می خواند و خداوند به آن حضرت اجازه ظهور می دهند.
پدر آن امام حسن عسکری علیه السلام است (ایشان به ابن الرضا هم معروف هستند. بعد از امام رضا ع سه فرزند ایشان، امام جواد و هادی و عسکری را به این نام می شناختند.) مادرشان نرجس خاتون است. و نام اصلی ایشان مَلیکا است. پدر ایشان یشوعا پسر امپراطور روم است. جد مادری ایشان به فاصله هفت نسل حضرت شمعون (پیتر) است که وصی حضرت عیسی بوده است.
مادر امام باقر ع دختر امام حسن ع بوده است، پس امام زمان از نوادگان امام حسن علیه السلام هم محسوب می شوند. از طرف دیگر از طریق.شهربانو که دختر یزدگرد سوم پادشاه ایران بوده و مادر امام سجاد علیه السلام از نوادگان پادشاهان ایران هم هستند واز طریق امام حسین علیه السلام نوه پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم و همچنین از نوادگان حضرت ابراهیم است.
یعنی ایشان که برای سلطنت و حاکمیت بر زمین انتخاب شده است هم از نوادگان پادشاهان است و هم از نسل انبیا اولی العظم. چه بنی اسرائیل و چه اعراب که به حضرت ابراهیم می رسند.
داستان ازدواج امام عسکری در بحارالأنوار ج 51 ص 6باب 1- ولادته و أحوال أمه صلوات الله علیها بدین گونه آمده است:
روزی امام هادی که در سامرا بوده اند یک از اصحاب را بعنوان بشربن سلیمان صدا می کنند وبه او می گویند که تو مورد اطمینان ما هستی از او می خواهند به بغداد برود به بازار برده فروشها نزد یک برده فروشی که یک کنیزی دارد که خیلی باوقار است و با فروشنده شرطی کرده که با موافقت خود به فروش برسد. بشر می رود و نامه ای هم از امام با خط رومی به او می دهد نامه را می خواند و می بوسند و می پذیرند که با او بیاید. در راه بشر بن سلیمان از او سوال می کند که جریان چیست؟ نرجس خاتون می فرمایند پدرم می خواست مرا به عقد پسرعمویم در آورد، ناگهان تخت فرو ریخت، صلیب ها افتاد و پسر عمویم افتاد و از هوش رفت. اسقف ها گفتند این کار را نکن و این نشانه بدی است. و نشانه زوال دین مسیح است اما پادشاه دوباره اصرار می کند و دوباره این اتفاق می افتد. نرجس خاتون همان شب خواب می بیند که پیامبر ص، حضرت عیسی ع و حضرت شمعون ع آمده اند و حضرت محمد ص ایشان را از حضرت عیسی خواستگاری می کنند و ایشان می فرمایند این تاج افتخاری است برای من و قبول می کنند و به عقد امام عسکری در می آورند و از آن موقع دیگر امام عسکری را نمی بینند و مریض و دل افسرده می شوند بطوریکه هیچ غذایی نمی توانسته اند بخورند و بیمار می شوند. هیچ کدام از پزشکان معالجه نمی توانند معالجه کنند. خود نرجس خاتون به پدرش می گوید این برده هایی که از مسمانان گرفته ای آزاد کن، شاید حال من بهتر شود. این کار را می کنند، حال ایشان بهتر می شود و می توانند غذا بخورند و در همان شب خواب می بینند حضرت زهرا سلام الله علیها را که با حضرت مریم و عده ای از زنان پاک می آیند و ایشان را می بوسند و نرجس خاتون می گوید که از همسرم دور افتاده ام و حضرت زهرا س می فرمایند تا اینکه به اسلام تشرف پیدا نکنی نمی توانی ابا محمد را بیینی و او همانجا شهادتین را می گوید و از آن به بعد امام عسکری را می دیدند تا اینکه امام عسکری می فرمایند جنگی می شود وتو با لباس مبدل در آن جنگ برو، اسیر می شوی و به بغداد می آیی، فردی خواهد آمد و نامه ای از طرف ما می آید و سایر قضایا.
بشر از ایشان می پرسد عربی را چگونه می دانی؟ می فرمایند، من از پدربزرگم خواستم تا یکی از مترجمین را در اختیار من بگذارد. و او به من عربی را آموخت. آن حضرت به منزل امام هادی وارد می شوند و امام هادی به دختر خود حکیمه خاتون فرمودند ای دختر رسول خدا بیا و این خانم را ببر و دین و احکام آن را به او بیاموز که او مادر حجت خدا خواهد بود.
